Print Friendly, PDF & Email

Basen Molitor przez lata był jedną z ikon paryskiej architektury art déco. Powstał w 1929 r. z inicjatywy stowarzyszenia Les belles piscines de France w Auteuil w 16. dzielnicy Paryża – tuż przy Lasku Bulońskim. Do zaprojektowania pływalni zaproszono architekta Luciena Polleta, który zaproponował budowlę w modnym podówczas stylu pacqebot (ang. Streamline Moderne), wykorzystującym motywy zaczerpnięte z konstrukcji wielkich statków pasażerskich.

W konsekwencji bryła Molitora miała wydłużony, podobny do liniowca kształt. Wewnątrz znajdował się obszerny dziedziniec z 50-metrowym basenem, z czterech stron otoczonym trzema piętrami galerii. W ich głębi mieściły się przebieralnie. W północnym skrzydle na ostatnim, trzecim poziomie rozpościerał się taras widokowy. Jasne barierki galerii oraz okrągłe, przypominające bulaje okna budynku wzmacniały jeszcze i tak dominujące wrażenie podróży dalekomorskim okrętem.

Dziedziniec basenu Molitor, Paryż, 1929.

Dziedziniec basenu Molitor, Paryż, 1929.

Oprócz dużego odkrytego basenu, Molitor skrywał w swym wnętrzu mniejszą, 33-metrową pływalnię, nowoczesne witraże autorstwa Louisa Barilleta, a także restaurację, kawiarnię, sklep sportowy, zakład fryzjerski i inne butiki, stając się rozrywkowo-handlowym centrum Auteuil.

Ratownik Johnny Weissmuller

Zresztą administracja kompleksu skrzętnie dbała o to, by bywalcy Molitora się nie nudzili. W 1929 r. basen otwierali pospołu słynni amerykańscy pływacy Aileen Riggin Soule i Johnny Weissmuller. Oboje bardzo utytułowani. Soule zdobyła kolejno złoty medal w skokach do wody na igrzyskach olimpijskich w belgijskim Anvers w 1920 r. i srebrny medal w skokach oraz brązowy medal w pływaniu na dystansie 100 m stylem grzbietowym na olimpiadzie w Paryżu w 1924 r. Pływający kraulem Johnny Weissmuller pięciokrotnie stawał na najwyższym podium podczas igrzysk w Paryżu oraz cztery lata później Amsterdamie. To on jako pierwszy zdołał pokonać dystans 100 m kraulem w czasie poniżej jednej minuty. Wkrótce miał też święcić triumfy jako aktor, dwanaście razy wcielając się w postać Tarzana. Jego przygoda z Molitorem miała potrwać zresztą dłużej niż udział w samej gali otwarcia. W sezonie letnim 1929 r. Weissmuller pracował na pływalni w charakterze ratownika, choć oczywiście jego gwiazdorska gaża o niebo przewyższała zarobki zwykłego pracownika obiektu [1].

Johnny Weissmuller na dziedzińcu pływalni Molitor, ok. 1930. (AP Photo)

Johnny Weissmuller na dziedzińcu pływalni Molitor, ok. 1930. (AP Photo)

Pierwszy pokaz stroju bikini i lata 80.

Goście Molitora, oprócz pływania, opalania się na leżakach i sączenia drinków, wielokrotnie mogli też uczestniczyć w wydarzeniach takich, jak występy sportowe, spektakle teatralne lub gale mody. Do historii przeszła już pierwsza na świecie prezentacja stroju bikini, zaprojektowanego przez Louisa Réarda [2]. Pokaz odbył się w Molitorze 5 lipca 1946 r. W bikini, uszytym z materiału ze wzorem naśladującym gazetową szpaltę, paradowała przed widzami wodewilowa tancerka z Casino de Paris, Micheline Bernardini. Wybór padł właśnie na nią, ponieważ zwykłe modelki odmówiły Réardowi założenia tak śmiałej kreacji.

Pokaz mody w Molitorze. Źródło: gallica.fr / Bibliothèque Nationale de France.

Pokaz mody w Molitorze. Źródło: gallica.fr / Bibliothèque Nationale de France.

Z każdą dekadą Molitor starzał się coraz bardziej, jednak do końca służył paryżanom jako ważne centrum sportu i wypoczynku. Również zimą, kiedy to odkryty basen zamieniał się w lodowisko i wypełniał łyżwiarzami. Do jednych z najpiękniejszych zdjęć tego obiektu należą fotografie zrobione przez Gilles’a Rigouleta w 1985 r. [3]. Artyście udało się na nich uchwycić nie tylko urodę architektury, ale i leniwą atmosferę jednego z tych letnich dni, kiedy nie myśli się o niczym więcej niż o ciepłym słońcu i chłodnej, orzeźwiającej wodzie.

Molitor, lato 1985, Paryż. Fot. Gilles Rigoulet.

Molitor, lato 1985, Paryż. Fot. Gilles Rigoulet.

W samą porę. W 1989 r. pływalnia została zamknięta z powodu zbyt dużego zanieczyszczenia. I choć staraniem miłośników Molitora już w 1990 r. wpisano ją na listę chronionych zabytków, budynek i basen popadły w ruinę. Molitor stał się obiektem malarskich zabiegów graficiarzy i streetartowców oraz centrum kultury alternatywnej, zdjęcia Rigouleta zaś pozostają jedynym fotograficznym dziełem, dokumentującym działalności pływalni od lat 50. do końca lat 80. [4].

Molitor po roku 1989. Fot. Esyckr. Źródło: Flickr (CC BY 2.0) .

Molitor po roku 1989. Fot. Esyckr. Źródło: Flickr (CC BY 2.0) .

Dzisiejsze kontrowersje

W 2007 r. losy niszczejącej budowli uległy gwałtownej zmianie. Jej właściciel, miasto Paryż, rozpoczął rozmowy z funduszem inwestycyjnym Colony Capital, który rok później podpisał umowę na 54-letnią dzierżawę obiektu, zobowiązując się wspólnie z hotelowym potentatem Accor et Bouygues do renowacji Molitora. Odnowiona pływalnia otworzyła podwoje w maju 2014 r. Nie obyło się przy tym bez skandalu.

Po pierwsze – architektonicznego. Pomimo wpisania Molitora na listę zabytków, jego budynek w sensie dosłownym wybebeszono, pozostawiając jedynie zewnętrzne mury. Reszta została wzniesiona od nowa. Przy okazji dobudowano dodatkowe skrzydła budynku z przeznaczeniem na hotel i o cztery metry skrócono odkryty basen. Znany paryski dziennikarz i historyk sztuki, Didier Rykner, już w trakcie prac budowlanych skarżył się na swoim blogu „La Tribune de l’Art”:

„Zniszczono wszystko (z wyjątkiem kilku skromnych ścian) i dokonano całkowitej rekonstrukcji, dorzucając dodatkową powierzchnię po to, by uczynić z niej nastawioną na zysk przestrzeń hotelową. Aby utrzymać pozory, że chroni się obiekt, zadowolono się pozostawieniem kilku oryginalnych elementów umieszczonych w zupełnie nowym budynku” [5].

Molitor, basen kryty © Abaca Corporate, Boris Zuliani. (Dzięki uprzejmości Club & Spa Molitor)

Molitor, basen kryty © Abaca Corporate, Boris Zuliani. (Dzięki uprzejmości Club & Spa Molitor)

Po drugie, wielu paryżan zaskoczyły ceny, jakich odnowiony Molitor, będący jednocześnie pięciogwiazdkowym hotelem i ekskluzywnym centrum spa, zażądał za swoje usługi. Za 45 min korzystania z dużego basenu wraz z opieką trenerską zapłacimy dziś 240 euro [6]. Cena karnetu rocznego wynosi 3 300 euro. To znacznie powyżej finansowych możliwości przeciętnego paryżanina, który w latach 80. swobodnie korzystał z tego kąpielowego przybytku. Poza tym liczba karnetów jest ściśle ograniczona.

Basen letni

Molitor, basen letni © Abaca Corporate, Boris Zuliani. (Dzięki uprzejmości Club & Spa Molitor)

Media zawrzały. We francuskiej prasie znalazły się jednak również artykuły, które broniły inwestora. „Le Figaro” podkreślało, że trudno wymagać od pięciogwiazdkowego hotelu, by był on miejscem dla szerokiej publiczności. Poza tym, przypominał, dostęp do odkrytego basenu jest co prawda limitowany, jednak mały basen jest otwarty dla wszystkich chętnych. Byle tylko zechcieli kupić bilet [7].

Molitor, widok z góry © Abaca Corporate, Boris Zuliani. (Dzięki uprzejmości Club & Spa Molitor)

Molitor, widok z góry © Abaca Corporate, Boris Zuliani. (Dzięki uprzejmości Club & Spa Molitor)

Kto ma rację? Czy miasto powinno dzierżawić pływalnię prywatnemu inwestorowi, czy raczej powinno zainwestować samo? Trudno rozstrzygnąć ten spór, obserwując go znad Wisły i nie znając wszystkich spornych szczegółów. Jedno jest pewne – nawet jeśli wysupłamy z naszej skromnej portmonetki 240 euro na 45 min pluskania się pod paryskim niebem, to i tak nie zobaczymy starego, oryginalnego Molitora, lecz jego bardzo ekskluzywną replikę. Choć przyznam, że nie pogardziłbym i tym.

Przypisy:

[1] Por. „Molitor, la piscine emblématique de Paris, rouvre ses portes” [w:] lefigaro.fr, z dn. 19 maja 2014 [dostęp: 27.11.2016].
[2] Por. Patrick Alac, „La grande histoire du Bikini”, Parkstone Press 2002.
[3] Por. Julie Pêcheur, „Bain de jouvence pour Molitor” [w:] „M le magazine du Monde”, z dn. 2 maja 2014 [dostęp: 27.11.2016].
[4] Tamże.
[5] Didier Rykner, „La piscine Molitor, chef-d’œuvre de l’Art déco, n’existe plus”, „La Tribune de l’Art”, wpis z dn. 12 czerwca 2012 [dostęp: 27.11.2016].
[6] Por. oficjalną stronę Molitora: www.mltr.fr.
[7] Jean-Bernard Litzler, „Piscine Molitor : pourquoi les tarifs pratiqués sont si prohibitifs” [w:] „Le Figaro”, z dn. 21 maja 2014 r. [dostęp: 27.11.2016].