Print Friendly, PDF & Email

Niemal cała historia nowożytnego pływania zaczyna się w jednym miejscu – na Wyspach Brytyjskich. Jednak tym razem będziemy musieli się przenieść nieco dalej na północ, do Skandynawii. To bowiem właśnie tam, a nie na zielonych łąkach Albionu, został założony najstarszy klub pływacki – szwedzki Upsala Simsällskap, który funkcjonuje do dziś.

badmossa_us_upsala_simsallskap_PNG

Upsala Simsällskap powstał z inicjatywy Jönsa Svanberga, młodego duchownego i uczonego, który w wieku szesnastu lat przybył do Uppsali, by zapisać się na studia na tutejszy uniwersytet. W 1789 roku zaczął pracę w miejscowym obserwatorium. Pięć lat później zdobył tytuł doktora i objął posadę profesora matematyki. Był utalentowanym i docenianym badaczem. Po czterech latach nauczania zaproszono go do udziału w pracach Towarzystwa Naukowego w Uppsali oraz Królewskiej Szwedzkiej Akademii Nauk, której został sekretarzem w 1803 roku. Otrzymał również prestiżową nagrodę Lalande’a, przyznawaną przez Francuską Akademię Nauk.

Na przełomie XVIII i XIX wieku umiejętność pływania nie była w Szwecji powszechna. Nie istniały też wyspecjalizowane miejsca, w których taką umiejętność można było posiąść. Svanberg postanowił to zmienić i – jak przystało na umysł ścisły – podszedł do sprawy metodycznie. W 1796 roku założył z przyjaciółmi z uniwersytetu wspomniany Upsala Simsällskap, za wzór przyjmując akademicki system promocji. Pierwszy dyplom mistrza pływania zdobył sam założyciel, później uhonorowani zostali nim inni wykładowcy. Studenci, którzy zostali przyjęci do stowarzyszenia pływackiego, otrzymywali tytuł kandydata. Pomysł z Uppsali szybko przyjął się w innych miejscach w kraju.

Jöns Svanberg

Jöns Svanberg

Po roku intensywnej działalności w klubie Svanberg zrezygnował z kierowania tą instytucją z uwagi na obowiązki naukowe. Upsala Simsällskap nie zniknął jednak z akademickiej mapy. Najpierw zajął się nim młody naukowiec, Gabriel Marklin, później – Carl-Gustaf Grahl, którego uważa się za pierwszego godnego tego tytułu trenera pływania w Szwecji. Grahl nie tylko uściślił zasady przyznawania dyplomów w uppsalskim klubie, ale również opracował metodologię treningu pływackich umiejętności. Jako jeden z pierwszych w Szwecji używał pasów wypornościowych, które pomagały adeptowi pływania utrzymać się na wodzie. Jego lekcje cieszyły się dużą popularnością. Dość powiedzieć, że w okresie letnim uczył pływania nawet 300 uczniów jednocześnie. Uppsala stała się w ten sposób wylęgarnią pływackich talentów, sam zaś Grahl został doceniony również w stolicy, gdzie przeniósł się w 1817 roku, by pomóc w uruchomieniu działalności sztokholmskiego towarzystwa pływackiego.

V Letnie Igrzyska Olimpisjkie w Sztokholmie, 1912. Wyścig na 100 m stylem dowolnym.

V Letnie Igrzyska Olimpisjkie w Sztokholmie, 1912. Wyścig na 100 m stylem dowolnym.

Oprócz Svanberga i Grahla z Uppsalą związane są jeszcze dwie postacie, które zapisały się w historii sportów wodnych. Chodzi o skoczków Larsa Fredrika Isandera oraz Andersa Fredrika Mollberga. Obaj byli członkami Upsala Simsällskap, w którym treningi odbywały się zazwyczaj na rzece Fyrisån. Aż do 1841 roku Uppsala nie miała żadnego profesjonalnie przygotowanego kąpieliska. Dopiero od tego roku mieszkańcy miasta mogli korzystać z pływalni na wolnym powietrzu. Jej drewniana konstrukcja latem unosiła się na wodach rzeki, jesienią zaś, przed sezonem zimowym, była przenoszona na ląd. Po kilku latach uppsalczycy mogli również korzystać z nowo wybudowanej wieży i trampoliny. To właśnie na tych urządzeniach Isander i Mollberg opracowali technikę skoków, które przeszły do historii pod ich nazwiskami.

Skoczek wykonujący skok Isandera rozpoczyna go, stojąc przodem do tafli wody, następnie wykonuje pół salta w tył i kończy skok głową w dół.

Tablica z broszury: Erik Bergvall, „The fifth Olympiad: the official report of the Olympic Games of Stockholm 1912”, Wahlstrom & Widstrand, Stockholm 1913.

Skok Isandera. Tablica z broszury: Erik Bergvall, „The fifth Olympiad: the official report of the Olympic Games of Stockholm 1912”, Wahlstrom & Widstrand, Stockholm 1913.

Skok Mollberga jest drobną przeróbką skoku Isandera. Zresztą szwedzki pływak i gimnastyk wynalazł tę technikę przez przypadek, wykonując błędnie skok swojego starszego kolegi. Zawodnik rozpoczyna skok, stojąc przodem do tafli wody, następnie wykonuje salto w tył i kończy skok nogami w dół.

Mollberg dive

Skok Mollberga. Tablica z broszury: Erik Bergvall, „The fifth Olympiad: the official report of the Olympic Games of Stockholm 1912”, Wahlstrom & Widstrand, Stockholm 1913.

Szwedzkie sukcesy w skokach nie ograniczały się tylko do tych dwóch nazwisk. Kiedy w 1912 roku Sztokholm pełnił funkcję gospodarza V Letnich Igrzysk Olimpijskich, szwedzcy skoczkowie zrobili furorę. W skokach standardowych z wieży zgarnęli wszystkie medale. W skokach standardowych i dowolnych – złoto i brąz. Złoty i srebrny medal zdobyły też panie. Szwecja pokonała tym samym w klasyfikacji medalowej silnie obsadzone Niemcy. I choć żaden ze szwedzkich zawodników nie wywodził się z Upsala Simsällskap, pływackie tradycje miasta nad rzeką Fyrisån leżały głęboko u źródeł sztokholmskiego zwycięstwa.


Bardzo dziękuję Maćkowi Kochanowiczowi, od którego po raz pierwszy usłyszałem o Upsala Simsällskap.


 

Pisząc powyższy tekst, korzystałem z informacji umieszczonych na stronie Upsala Simsällskap: http://www.upsalasim.nu/